უჩვეულო ბაღში

ავტორი: ბაჰა’ ტაჰირი

(არაბულიდან თარგმნა ზაზა ბერაძემ)

ბაღის წინ დავიარებოდი ზუსტად მაშინ, როცა მზემ გამოანათა დიდი შავი ღრუბლებიდან. შევედი და დავჯექი გრძელ სკამზე მზისაგან ზურგშექცევით. გულში ვფიქრობდი, ალბათ მზე არ დარჩება ამ ადგილას რამდენიმე წუთზე მეტხანს. მკლავი ჩამოვდე ხის სკამის საზურგეზე და დავიწყე ცისკენ ყურება; ვაკვირდებოდი ერთ დიდ ღრუბელს, ის სკდებოდა პატარა რუხ ქულებად, რომელშიც მნათობის გამჭვირვალე სხივი გადიოდა. ჩავეშვი ამ ფიქრებში და მიხაროდა, რომ მზე ჯერ კიდევ ჩანდა და არ მიმიქცევია ყურადღება ბაღისათვის. პირველი რამაც მიიპყრო ჩემი მზერა იყო მძაფრი სუნი და როდესაც წინ გავიხედე, დავინახე ოთხი ძაღლი ქვის ოთხკუთხა ობელისკთან, მწვანე მცენარეების გარემოცვაში. ერთ-ერთ მათგანს პირში ძვალი ჰქონდა, ხან აგდებდა და ხან კბილებით იჭერდა და ღრღნიდა, თუმცა, როცა სხვა ადგილს ვეძებდი დასაჯდომად, ისევ ძაღლების სუნი მომედინა. როცა ამის ფიქრში ვიყავი, უცებ დავინახე იქვე წარწერა, სადაც ეწერა: „ეს ბაღი განკუთვნილია თქვენი ძაღლებისთვის, გაუფრთხილდით მას, ამ ბაღს იცავს ქალაქის მოსახლეობა.“

იქ იყო აგრეთვე სხვა წარწერებიც; სადაც ისარი უთითებდა ძაღლების მოსასვენებელი ადგილისაკენ, ხოლო სხვა ისარი ძაღლების სათამაშო მოედნისკენ. უცებ ფეხი წამოვკარი რაღაცას, ქვემოთ რომ დავიხედე, დავინახე კიდევ ერთი დიდი ძვალი, ზუსტად ისეთი, როგორიც იმ ძაღლს ჰქონდა უწინ პირში, ფეხით შევეხე მას და მივხვდი, რომ პლასტმასის იყო.

უცებ ბრაზმა მომიარა და მეწვია ის ფიქრები, რომელიც მეწვევა ხოლმე ყოველთვის როცა დავინახავ ასეთ დონდლო, ჩამოშვებულ ძაღლებს. ეს ხალხი კვებავს თავიანთ ძაღლებს იმდენი საკვებით, რაც ეყოფა ჩვენს ქვეყანაში ყველა ბავშვს გასაძღომად... ამ ევროპელებმა ათწლეულების მანძილზე გაანიავეს მთელი ჩვენი ქონება, ჩვენ ხო გაგვაღარიბეს და მათი ქვეყანა კი ააშენეს და ჩვენგან მოპარული დოვლათით კვებავენ ახლა თავიანთ ძაღლებს და ასე შემდეგ და ასე შემდეგ... ვისურვე, ფეხით შემომევლო მთელი ეს ბაღი და თითო-თითოდ დამეხრჩო ეს ძაღლები, რათა დამესვენა, მაგრამ ვიცოდი რომ თუ ერთს მაინც ხელს დავაკარებდი, მომკლავდა მისი პატრონი.

გასასვლელის მიმართულებით ჩქარა გავემართე, მაგრამ სანამ მივიდოდი, მოცახცახე ხმით დამიძახა ერთმა მოხუცმა ქალბატონმა: „მუსიე... მუსიე“... იგი დაყრდნობილი იყო ყავარჯენზე, მეორე ხელს კი ჩემსკენ იქნევდა და მასთან მიხმობდა, შევჩერდი, ეტყობოდა რომ სიარული აღარ შეეძლო, ამიტომ მე გავემართე მისკენ.

როცა მივედი ქოშინით მითხრა:

„თქვენი ძაღლი ხომ არ არის ლულუ, პატარა, ყავისფერი?“

„არა.“

ირგვლივ მიმოიხედა უკმაყოფილოდ და თქვა:

„არ ვიცი სად არის მისი პატრონი, აუცილებელია, მან წაიყვანოს ის აქედან. ეტყობა ავად არის, ან დათვლისას გამორჩა დანარჩენ ძაღლებში.“

„როგორ მიხვდით?“

გაეღიმა, სახეზე ბევრი ნაოჭი მოუხშირდა და თქვა:

„მუსიე, თუ ჩავხედავ ძაღლს თვალებში, შემიძლია გითხრა ავად თუ არის, შემიძლია განვსაზღვრო აგრეთვე მისი ავადმყოფობა.“

„და თუ შეხედავთ ადამიანს თვალებში მაშინაც მიხვდებით?“

„ადამიანებზე უფრო რთულია ამოცნობა.“

ვიდექით გრძელი ხის სკამის კიდესთან, მოხუცს ერთი ხელი წელზე ჰქონდა მოკიდებული, სახეში შემომყურებდა და იღიმოდა, როდესაც მეც გავუღიმე, მან მკითხა: „მაგრამ თქვენი ძაღლი სად არის?“

მშრალად ვუპასუხე:

„მე ძაღლი არა მყავს.“

მან თვალები მოჭუტა, შემდეგ კი გაკვირვებით შემომხედა და მითხრა:

„მესმის, ვგონებ, რომ თქვენ ...“ სიტყვა გაწყვიტა და დასჭირდა დიდი ძალისხმევა რათა დამჯდარიყო ხის გრძელ სკამზე. ცალ ხელს ჯერ კიდევ იშველიებდა ადგილზე გასასწორებლად და მეორე ხელით ჯოხს ჩაბღაუჭებოდა. როდესაც ადგილზე ნელა დაეშვა მთელი სხეულით აკანკალდა, დიდხანს ეხებოდა ხელით სკამის ზურგს, ხვნეშოდა და ქოშინებდა, მერე ხელით მანიშნა დავმჯდარიყავი მის გვერდით; ვიფიქრე, რომ მალე გამეთავებინა მასთან საუბარი და გამეგრძელებინა ჩემი გზა, მაგრამ შემრცხვა მისი გაწბილების და დავჯექი.

იგი იყო სუსტი, უძლური მოხუცი, ტანისამოსზე ეტყობოდა რომ ღარიბი იყო, ეცვა შავი, ხელოვნური ნაჭრისაგან შეკერილი ტანსაცმელი, ზემოდან კი ნაცრისფერი მატყლის ჟაკეტი ჰქონდა მოსხმული.

ეტყობოდა რომ პარკინსონის დაავადება (ნერვიული) სენი ჰქონდა, დამამშვიდებელ წამალს იღებდა იის არომატით, ხელებზე კანი ყავისფერი პიგმენტური ზოლებით (ლაქებით) ჰქონდა დაფარული, როგორიც ასაკოვან ხალხს აქვს ხოლმე.

დავჯექი გრძელი სკამის კიდეზე, რათა მოხუცი მიხვედრილიყო, რომ წასვლა მინდოდა, მაგრამ საუბარი გააგრძელა იქ, სადაც ადრე შეწყვიტა, თქვა:

„ვგონებ, რომ მესმის თქვენი, თქვენ გიყვართ ძაღლები, ამიტომაც მოხვედით აქ?“

ვგრძნობდი, ნათქვამის დადასტურებას ითხოვდა და მეც მივუგე: დიახ.

„და რატომ არ შეიძენთ ძაღლს?“

„მყავდა მე ძაღლი და მომიკვდა.“

მოხუცმა ადგილიდან წამოიწია, ჩემსკენ ქნა პირი და თქვა: როგორ? როცა შევნიშნე, რომ ქალს პანიკა დაემართა, ვიფიქრე მეთქვა მისთვის, რომ ვიტყუებოდი, მაგრამ შემეშინდა ჩემი მხრიდან ამის აღიარება, რადგან ესეც შოკი არ გამხდარიყო მისთვის და უფრო არ მევნო მისი ჯანმრთელობისათვის. ასე რომ თავი შევიკავე, მის სახეზე მწუხარება ამოვიკითხე და ასე მივუგე:

„ვგონებ, რომ ის ნერვიული კრუნჩხვით გარდაიცვალა.“

მოხუცს თვალები გაუფართოვდა და მან მეორეჯერაც მკითხა: როგორ?

„ეს იყო უბედური შემთხვევა (ავარია).“

მოხუცი ნელ-ნელა უკან გადაიხარა, თავი გააქნია და თქვა: „თუ ამის შესახებ ლაპარაკი თქვენ სევდას განიჭებთ, დაე, ნუ ილაპარაკებთ.“

თავი გავაქნიე და გავჩუმდი. იქ ძაღლების არეულობა და იმ ქალბატონის სულიერი მდგომარეობა გონებიდან ახლაც არ ამომდის, ამასწინათ ერთმა ეგვიპტელმა მეგობარმა მიამბო, რომ ერთ-ერთი პანსიონატის მეპატრონემ მას თხოვა რომ დაეტოვებინა ეს პანსიონატი, რადგან მისი იქ ყოფნა ძაღლების გაღიზიანებას იწვევდა, რაც მოქმედებდა ძაღლის ფსიქიკურ მდგომარეობაზე, ჩემმა მეგობარმა ეს გაფრთხილება ხუმრობად ჩათვალა, მაშინ პანსიონატის მეპატრონე იძულებული გახდა პირდაპირ ეთქვა, რომ ამ დღიდან დაწყებული მას არ სურდა მისი აქ გაჩერება, ამიტომაც მეგობარს უნდა მოეძებნა სხვა ადგილი დაღამებამდე.

მოხუცმა ამასობაში ყურადღება მოიკრიბა და თქვა:

„უკაცრავად, ნება მომეცით დავუბრუნდე ისევ წინა თემას, მაგრამ ვგონებ, რომ ვერ გავიგონე კარგად, ნუთუ თქვით ნერვიული კრუნჩხვით გარდაცვალება თუ ავარიით?“

„თქვენ გაიგონეთ კარგად, ჩემო ქალბატონო, მე სინამდვილეში ვთქვი ორივე, პირველად ძაღლს შეემთხვა ავტოავარია, ეს იყო მსუბუქი ტრავმა, მივიყვანე ექიმთან, ვგულისხმობ ვეტერინარს, იგი განკურნა ექიმმა და მითხრა, რომ ეს იყო მსუბუქი ავარია, თუმცა ეს ძაღლი ცოტა ხანში მოკვდა. ვგონებ, რომ მას დაემართა ნერვიული კრუნჩხვა.“

ქალბატონმა თავი ისევ გააქნია და თქვა:

„ვწუხვარ, როგორ ვწუხვარ, ოჰ ეს თავგასული მძღოლები, რას უნდა ელოდოთ კარგს, აივსო ქალაქი ამ უცხოელებით და მათი მანქანებით.“

„არ ველოდები ბევრს, მაგრამ მეც აგრეთვე უცხოელი ვარ.“

ქალბატონმა ხელი გულზე დაიდო და თქვა:

„ბოდიშით, გთხოვთ მაპატიოთ, მაგრამ გააჩნია, უცხოელებიც არიან და უცხოელებიც, თქვენ რაც შეგეხებათ, რა თქმა უნდა არ შედიხართ იმათ რიცხვში.“

ადგომა და წასვლა განვიზრახე, მზეს უკვე მთელი ბაღი დაეფარა, თან ძაღლების სუნმაც შემაწუხა, როცა ადგომის თადარიგი დავიჭირე, ქალბატონმა ისევ მითხრა:

„რომელი ქვეყნიდან ხართ თქვენ, მუსიე?“

„ეგვიპტიდან.“

ერთი ხელი მკლავზე მომიჭირა, მეორე ისევ გულზე ედო და ისე მითხრა:

„ოჰ, ეგვიპტე!.. ეგვიპტე რა თქმა უნდა, თქვენ ხომ ეგვიპტელი ხართ, მე კი ჩამოსულებში იმ სხვა უცხოელებს ვგულისხმობდი.“

მე კი ვცდილობდი ჩემი ხელის განთავისუფლებას მისგან ზრდილობიანად:

„ნუ მიიტანთ გულთან, ქალბატონო. ვიცი რომ მე არ მგულისხმობდით საერთოდ, მაგრამ ახლა, სინამდვილეში მინდა რომ წავიდე...“

მაგრამ ეტყობოდა, არ ესმოდა არაფერი, რასაც ვეუბნებოდი და ისევ აგრძელებდა ლაპარაკს:

„ეგვიპტე, მშვენიერი ეგვიპტე, იცით, რომ მე ნამყოფი ვარ ეგვიპტეში.“

ისევ დავჯექი მის გვერდით და ვკითხე: „მართლა?“

„დიახ, დიახ... ოცი წლის წინ, შეიძლება უფრო მეტის, ეს იყო ჩემი მეუღლის სიცოცხლეში, ერთად წავედით.. რა ლამაზი იყო ეგვიპტე, რა ლამაზი იყო...“

„და რა ნახეთ იქ?“

„ავიყვანეთ ფელუკა კაიროდან ნილოსის გავლით, სამხრეთის მიმართულებით, ვერ ვივიწყებ მომხიბვლელობას იმ ხედებისა, მთვარეს ნილოსი ირეკლავდა ღამით, ისეთი დიდი იყო მაშინ მთვარე, რომ ბოლო არ უჩანდა. ჩვენს გვერდით ყველგან სიბნელე იყო, ხოლო ჩვენი ნავი პირდაპირ მთვარის შუქზე მიცურავდა, არ ვიცი როგორ აღვწერო ეს ყველაფერი. შემდეგ გამოჩნდა ის მშვენიერი ტაძარი სამხრეთით, „ფუსნატონის“ ტაძარი.“

ცოტა დავფიქრდი და მერე ვუთხარი: „ალბათ გულისხმობთ აბუ სიმბელის ტაძარს?“

და მიპასუხა: „დიახ, დიახ.. უკაცრავად, შემეშალა. აბუ სიმბელის ტაძარი უნდა მეთქვა.“

„და მოგეწონათ ეს ტაძარი?“

„მომეწონა რა სათქმელია, ჩემო ბატონო? ნება მომეცით, რომ მთელი გულრწფელობით გითხრათ: ეს იყო ყველაზე ლამაზი შთაბეჭდილება ჩემს სიცოცხლეში. რამდენი არ ვისაუბრეთ მერე მე და ჩემმა მეუღლემ ამ ტაძრის შესახებ. რა მშვენიერება იყო იმის წარმოდგენა, რომ ეს ყველაფერი კლდეშია გამოკვეთილი! ყველაფერი კლდეშია.. ყოველგვარი იარაღის (ხელსაწყოს) გარეშე.“

„აუცილებლად უნდა დავუშვათ, რომ მათ ჰქონდათ იარაღები.“

„მე ვგულისხმობ, რომ მათ არ ჰყავდათ ტექნიკა.. ამწეები და ყოველივე ამდაგვარი ხელსაწყოები.“

შემდეგ თავი გააქნია გაკვირვებისგან და თქვა: „საოცარია, როგორ გადაშენდა ის ხალხი.“

„ვინ გადაშენდა?“

„ეგვიპტელები.“

„ მაგრამ ისინი არ გადაშენებულან!“

ვუთხარი მე ეს გაღიმებით: „ჩვენ მიგვაჩნია, რომ მათი შთამომავლობა ვართ.“

მან კი სახე ჩემსკენ მოაბრუნა და თქვა: „ოჰ დიახ, რა თქმა უნდა... თუ შევხედავთ საკითხს ამ კუთხით დიახ, რატომაც არა!“

იმ წუთში მოვიდა ძაღლი და თავი ჩარგო ჩემსა და მოხუცს შორის.

ქალი თავზე მოეფერა ძაღლს. უცებ მე ავცახცახდი ისევე, როგორც ბავშვობაში კაიროში, როცა ძაღლმა შემაშინა, მაგრამ ამჯერად თავი შევიკავე, ეს ძაღლი იყო წაბლისფერი, რომელსაც ჰქონდა თეთრი ლაქები, ის იყო გამხდარი და თვალებში სევდიანი გამოხედვა ჰქონდა.

მოხუცმა ქალბატონმა იმწუთში მითხრა: – „შეხედე როგორი გამხდარია ის...“

მერე ქალმა ისევ დაუწყო საუბარი ძაღლს: „ლუკ, ჩემო ძვირფასო მეგობარო, რატომ არ ჭამ, ისე როგორც საჭიროა? რატომ არ ჭამ?.. შეხედეთ მუსიე, როგორი გამხდარია ის...“

მერე მე მომმართა ქალმა; თითქოს იმას ითვალისწინებდა, რომ ძაღლი მყავდა დაკარგული და თანაგრძნობის ნიშნით მითხრა:

„შეგიძლიათ მოეფეროთ მას!“

მის ტონში ჩანდა სერიოზულობა, თითქოს მე მიზიარებდა დიდ ცოდნას; ხელი გავიშვირე და ოდნავ შევეხე ძაღლის თავს. ქალი მთლიანად ჩემზე იყო მოჩერებული და მეუბნებოდა:

„არა, არა... შეგიძლია მას შეეხოთ და ითამაშოთ მასთან ერთად, როგორც გინდათ, ლუკი კეთილია.“

მე კი გულში გავიფიქრე: „რა უბედურება მეწია, თავს რომ ვერ დავაღწევ ისეთი,“ და ასე ჩავერთე მასთან თამაშში, ძალიან ცოტა შეხებით შემოვიფარგლებოდი ძაღლთან, სხეულით კი სულ შორს ვჩერდებოდი მისგან, ისეთნაირად რომ მოხუცს არ შეემჩნია ეს.  და უცებ ვკითხე ქალბატონს:

„ლუკი არის თუ არა რთული ძაღლი, ჭირვეული ხომ არაა ჭამაში და თავს ხო არ გაბეზრებთ?“

ეს წინადადება მქონდა მოსმენილი ტელევიზორში, ძაღლების შესახებ რეკლამიდან და გავიმეორე ზუსტად ისე, როგორც გამეგონა. ქალმა კი უარყოფის ტონით მიპასუხა:

„ლუკი რთული?.. არა ჩემო ბატონო, საერთოდ არა, მაგრამ მჯერა იმის, რაც თქვენ თქვით ადრე ნერვიული კრუნჩხვების შესახებ, როცა ავად გავხდი და საავადმყოფოში დავწექი, ლუკი დავტოვე ძაღლების განყოფილებაში. ყველაზე კარგი განყოფილება იყო ძაღლებისათვის, თანაც ყოველდღიური გადასახდელით, როდესაც იქიდან გამოვიყვანე, ასეთი გამხდარი დამხვდა. იქ მითხრეს, რომ მისი სულიერი მდგომარეობა გაუარესდა, როდესაც მე დავშორდი. თუმცა არ მჯერა ამის, უფრო მგონია, რომ ისინი არ აიძულებდნენ მას ისე ჭამას, როგორც საჭიროა, წარმოიდგინეთ ბატონო ჩემო.. ყველაფერ იმის მიუხედავად, რა თანხაც გადამახდევინეს ამაში... “

ამასობაში მე ფეხზე ავდექი და თანაგრძნობის ნიშნად მოხუცს ვუთხარი: „ეს საკმარისია სრულიად, გმადლობთ თქვენ ქალბატონო ამ წუთებისათვის..“

მერე ძაღლს მივუბრუნდი, შორიდან დავუდექი და ალერსით ვუთხარი: „და მადლობა შენ, ლუკ..“

მაგრამ ქალბატონმა მუდარით მომმართა და მითხრა: „შეგიძლიათ რომ დარჩეთ კიდევ ცოტა ხანს, ვისაუბროთ ერთად, ვგულისხმობ, თუ თქვენი სურვილია.. ვგულისხმობ, თუ რამე საქმეში არ მოგაცდინეთ...

ვუპასუხე: „სინამდვილეში...“ შემდეგ დავჯექი.

ლაპარაკობდა მოხუცი და თან ძაღლს ხელს უთათუნებდა: „ეს კეთილი ბატონი ეგვიპტელია, ლუკ, უთხარი ამ ბატონს რომ არ ინაღვლოს. დაკარგა თავისი ძაღლი; უთხარი მას რომ შეუძლია იყოლიოს სხვა ძაღლი.“

დანაშაული გრძნობა დამეუფლა საკუთარ თავში, შევატყვე გარინდება მოსაუბრეს და მეც დუმილი შევინარჩუნე.

ისევ ქალბატონმა წამოიწყო: „დარჩებით აქ დიდხანს?“

„აქ სად?“

„აქ ჩვენს ქვეყანაში.“

„შეიძლება გავჩერდე დიდი ხნით, იძულებული ვარ დავრჩე გარკვეული დროით, სამსახურის გამო.“

„რამდენი ხანია აქ მუშაობთ?“

„დიდი ხანია..“

ერთხანს მეც გავჩუმდი და ისიც, შემდეგ ისევ მე ვთქვი: „რამდენი დრო გავიდა, თითქოსდა ყველაფერი გუშინ მოხდა, თითქოს გუშინ ჩამოვედი ამ ქვეყანაში სასწავლებლად, სწავლის პერიოდში შემიყვარდა ერთი გოგონა და შევთანხმდით, რომ გვექორწინა. დავიწყე მუშაობა აქ, რათა დავრჩენილიყავით ერთად, მაგრამ წავიჩხუბეთ და ერთმანეთს დავცილდით.. მერე შევრიგდით და დავბრუნდით, შემდეგ ისევ ვიჩხუბეთ... და ასე გავიდა დრო.“

„ალბათ, მერე ისევ შერიგდით?“

„არა ქალბატონო, ეს იყო წლების უკან, დიდი ხნის წინათ, ის არ მინახავს უკვე ბევრი წელია და ვგონებ, რომ იგი დაოჯახდა. ჩვენი ისტორია დამთავრდა დიდი ხნის წინად, მაგრამ დროის გასვლას ვერ ვამჩნევ. აწი კი დროა ალბათ დავბრუნდე ჩემს ქვეყანაში, გაიხარებენ როცა მივალ ჩემი და-ძმა და ნათესავები, თუმცა მომექცევიან როგორც სტუმარს, ჩამოსულს, ვიგრძნობ ალბათ მორიდებას და ვგრძნობ, რომ ძნელი იქნება ჩემთვის ყველაფრის თავიდან დაწყება... სურვილი მაქვს, მაგრამ არ შემიძლია.“

„და აქ გრძნობთ თუ არა მარტოობას?“

„დიახ, ძალიან.“

„და არა გყავთ მეგობრები?“

გავჩუმდი ერთი მომენტი, შემდეგ კი ვთქვი: „მყავს მეგობრები და არც მყავს ისინი, ვგულისხმობ იმას, რომ ადამიანს სინამდვილეში არ შეიძლება ჰყავდეს მეგობრები თავისი სამშობლოს გარეთ. არ არსებობს კაცი, რომელიც თავისი სამშობლოს გარეთ იმყოფება და იგი დაუმეგობრდეს ვინმეს ისე, როგორც ეს საჭიროა, და ისე შეიყვაროს, როგორც ეს ეგების. შეიცვალა ეს გრძნობები... მოდის მძიმე დარდები და უცებ მშორდება სიხარული და სიამენი.“

„არ მესმის თუ რას ამბობთ ზუსტად, ჩემო ბატონო, მაგრამ ვიცი თუ რა არის მარტოობა.“

„და არა გყავთ თქვენ მეგობრები?“

„მყავდა, მათი უმრავლესობა გარდაიცვალა, მეც მალე იმათ შევუერთდები..“

„ჰოი, ნუ მიეცემით ამ ცუდ ფიქრებს, უყურეთ ამ თბილ მზეს, რომელიც ამოვიდა დღეს დილით, ისე რომ არ მოველოდით.“

მიაცქერდა მოხუცი ცას, თითქოს ამოწმებდა მზეს, იქ იყო თუ არა; შემდეგ თქვა:

„და ის იკაშკაშებს კიდევ დიდხანს, მე კი არ ვიქნები აქ.“

მოხუცი ლაპარაკობდა ამას დიდი თვინიერებით, მე კი გარინდებას მივეცი და სიჩუმეში დავრჩი.

ისევ მან დაიწყო:

„მე მყავს ერთი ქალიშვილი, დაოჯახებულია, აქედან მოშორებულ უბანში ცხოვრობს, მოდის ჩემს სანახავად ყოველ კვირა დღეს, ისიც უკვე ასაკოვანია, როცა ცივი ამინდია, ვურეკავ ხოლმე და ვთხოვ, რომ არ მოვიდეს, ყოველთვის როცა ის მოდის, მასთან საუბარს მონატრებულს მსურს, რომ ბევრ რამეზე ვისაუბროთ, ვუმზადებ ხოლმე ჩაის და ნამცხვარს, შემდეგ კი თავს სასაუბროდ განვიწყობ, მაგრამ როგორც კი ჩაის დავლევთ და ვკითხავ მისი მეუღლის შესახებ, საუბარი არ გვეწყობა, ისიც ფიქრებს მიეცემა და მცირე სიტყვას თუ იტყვის, არ მინდა რომ  მკაცრი და მომთხოვნი ვიყო მის მიმართ, იგი კარგი შვილია, შესაძლოა მას აქვს პრობლემები, რაზეც არ უნდა ჩემთან ისაუბროს და არ უნდა ამით ჩემი დამძიმება, ვიმედოვნებ, რომ ვუყვარვარ და ძალიან დამწუხრდება, როცა მე წავალ ამ ქვეყნით. უმეტეს შემთხვევებში, როცა ის მაკოცებს და მიდის, მერე ვესაუბრები ლუკს იმ რაღაცეებზე, რაც უნდა მეთქვა მისთვის, ასე არაა ლუკ?! “

მოხუცმა კვლავ გადაუსვა აკანკალებული ხელი ძაღლს, რომელმაც თავი ჩარგო მორჩილად მის კალთაში, შემდეგ ისევ თქვა მოხუცმა.

ძაღლთან საუბარში გართულს თითქოს დაავიწყდა ჩემი იქ ყოფნა:

„ჩვენ ორი მოხუცი ერთად დავრჩით, ლუკ. მაგრამ გთხოვ, ნუ წახვალ შენც, მას შემდეგ რაც მე აღარ ვიქნები ამქვეყნად. ლუკ, ეს ცხოვრება, ეს ცხოვრება მშვენიერია ყველაფრის მიუხედავად.“

შემდეგ უცებ ჩემსკენ შემობრუნდა მოხუცი და ისევ ხელი მაგრად მომიჭირა:

„ეს ცხოვრება ლამაზია, ჩემო ბატონო, ჰოი, რაოდენ მშვენიერია ის!“

შემდეგ კი თვალებიდან ცრემლები გადმოღვარა.

მე კი გამწყრალი მივუბრუნდი და ვუთხარი: „რატომ ლაპარაკობთ ასე ქალბატონო, თქვენ გყავთ ქალიშვილი, რომელსაც უყვარხართ, და იცხოვრებთ კიდევ დიდხანს. ერთდროს ყველანი წავალთ, მაგრამ არავინ იცის, ვინ როდის წავა...“

„თქვენ სწორი ბრძანდებით, ჩემო ბატონო, საავადმყოფოში ექიმმა იგივე მითხრა. ვინ იცის?“

უცებ მაღალი ხმით გაიცინა, ეს სიცილი მხედრების ჭიხვინს ჰგავდა, შემდეგ თქვა:

„ყურადღებას ნუ მიაქცევთ ამ გამოყრუებულ მოხუცს, რომელმაც დრო დაგაკარგვინათ; ბოდიში თუ შეგაწუხეთ, ახლა კი დროა რომ მე და ლუკმა რამე ვჭამოთ, თქვენ თუ გსურთ, შეგიძლიათ რომ წახვიდეთ..“

მოიწმინდა ცრემლები, რომელიც ჩამოეღვარა სახის ნაოჭებზე, მერე გახსნა ხელჩანთა და ამოიღო იქიდან ღვედი, რომელიც ძაღლს გაუკეთა კისერზე, თუმცა ძაღლი თავს დაბლა ხრიდა და არ ემორჩილებოდა პატრონს, ქალბატონი ძლივს ადგა თავისი ადგილიდან, ჯოხს ეყრდნობოდა, მე კი ვეხმარებოდი, სანამ მყარად არ დადგა ფეხზე.

მითხრა: „მადლობა თქვენ.. მადლობა გადაუხადე ამ კეთილ ეგვიპტელს, ლუკ, იმედი მაქვს, გნახავთ მეორედაც, ჩემო ბატონო...“

მე კი ღიმილიანი სახე შევაგებე ქალბატონს და მის ძაღლს ლუკს და თავზე ხელი გადავუსვი, მან თავისი მოკლე კუდი შეაქიცინა, შემდეგ ორნი წავიდნენ, ტოვებდნენ მათ უკან ორმაგ ჩრდილს, ამგვარად ნელ-ნელა მშორდებოდნენ..

ქვის ოთხკუთხა ობელისკთან ერთმა პატარა ძაღლმა გაბმული ყეფა გამართა, უმეტესობა ძაღლები და მათი პატრონები სასადილოდ გაეშურნენ, დარჩა მხოლოდ ეს ძაღლი, უცებ ქალბატონი ჩემსკენ მობრუნდა და ხმააწევით მითხრა:

„არ გეუბნებოდით, რომ ეს ძაღლი ავადაა, სად შეიძლება რომ მისი პატრონი წასულიყო?“

თანხმობის ნიშნად თავი დავუქნიე, თან მეღიმებოდა, რადგან ვფიქრობდი, რომ ძაღლების ყეფა ამ ქვეყანაში მიაჩნდათ ავადმყოფობის აუცილებელ ნიშნად. ისევ დავჯექი ჩემს ადგილზე, მზეზე.. ვაკვირდებოდი მის ჩრდილს, რომელიც ნელ-ნელა მშორდებოდა... დავჯექი მორჩილად, დამავიწყდა ცუდი სუნის არსებობა, დავიწყე იმაზე ფიქრი, თუ რაოდენ სევდით სავსე იყო ეს ცხოვრება, დავფიქრდი ჩემს საყვარელ ადამიანზე (გულისსწორზე), რომელიც დავკარგე, ჩვენს განშორებაზე და იმ დაკარგულ ბედნიერებაზე, რომელიც ჩვენ ორმა განვიცადეთ, ასევე ვფიქრობდი ამ ავადმყოფ მოხუც ქალბატონზე და მის მარტოობაზე. ვიგონებდი ჩემთვის ძვირფას ადამიანებს, რომლებიც წავიდნენ და ის დროებაც თან წაიღეს, ვიგონებდი იმ ოცნებებს, განცდილს, რომლებისგან არაფერი დარჩა და არცერთი განხორციელდა. ჩემს გულში ვთქვი: „დეე, იარსებე ძაღლების ბაღო, მაგრამ ეს ცხოვრება რა მშვენიერია..  დე, იარსებოს.“

მერე ავდექი ნელა, მძიმედ, უკან ჩამოვიტოვე ძაღლების ბაღი, და ჩუმად გავედი ერთ უბანში, სადაც არავინ მოძრაობდა, თუმცა როგორც კი შევუხვიე პირველივე ქუჩაზე, ჩემს გვერდით შევნიშნე ერთი დახურული სკოლის ღობე, სადაც მიწაზე იყო დამხობილი ეს მოხუცი, ხოლო ძაღლი ლუკი ყნოსავდა დიდ ხელჩანთას, დაგდებულს ტროტუარზე, მე ძირს დავიხარე და დავიყვირე:

„ლუკ, ჰეი ძაღლო.. რატომ არ ჰყეფ და არ იკლებ აქაურობას?“

მოხუცის სახე იყო დანაოჭებული, ჩალურჯებული, თუმცა სუნთქავდა, უცებ გავიქეცი სატელეფონო ჯიხურისკენ და ვაგრძელებდი ყვირილს: „ლუკ, რატომ არ ჰყეფ, ჰოი ძაღლო, რატომ არ ჰყეფ.“

მალე მოვიდა სასწრაფოს მანქანა და ერთმა მედდამ უცებ გაუკეთა ნემსი ქალბატონს, იქვე ტროტუარზე, მეორემ ცხვირზე ჟანგბადის მოწყობილობა დაუმაგრა. მესამემ კითხვების დასმა მე დამიწყო, რასაც რვეულში იწერდა, მე მას ვუთხარი: „არ ვიცი მისი სახელი, არ ვიცი მისი ავადმყოფობის შესახებ, შევხვდი მას ამ ბაღში, შემდეგ კი ვნახე ამ ტროტუარზე წაქცეული.“

თუმცა რამდენიმე წუთში გამახსენდა დ ვუთხარი: „მომისმინეთ, მან მითხრა, რომ ჰყავს ქალიშვილი.“ შემდეგ ამ კაცმა დაიწყო მოხუცის ჩანთის გადმობრუნება, ათვალიერებდა შიგნით ქაღალდებს და მითხრა: „დავურეკავთ ამ ქალბატონს ჩვენ, ნუ იღელვებთ..“

ეს პროცესი არ გაგრძელებულა რამდენიმე წუთზე მეტხანს, ის-ის იყო საკაცეზე დააწვინეს ავადმყოფი და აიყვანეს მანქანაში, ავტომობილი გაბმულ ზუზუნა ხმებს გამოსცემდა და თავზე მწვანე ფერის ნათურა უტრიალებდა, ვკითხე იმ მედდას, რომელიც უწინ კითხვებს მისვამდა: „ეს ძაღლი, ლუკი, სად უნდა წავიდეს, ეს ქალბატონი მისი პატრონია.“

ლუკი იდგა იმ მანქანის უკანა კართან, რომელიც ღია იყო, და ძაღლი ხმადაბლა ყმუოდა..

და მედდამ მითხრა ისე, რომ კეტავდა მანქანის კარს:

„გთხოვთ, ნუ მომაცდენთ, თქვენ ხომ გინდათ რომ ვუშველოთ ამ ქალბატონს, განა ასე არაა?“

უცებ მოწყდა ავტომობილი ადგილიდან, ხმამაღლა აუწია სირენას, მერე ნელ-ნელა გამშორდა და შეწყდა ეს ხმაურიც. ლუკი მისდევდა ამ მანქანას უკან, თავიდან ჰყეფდა, შემდეგ შეწყვიტა და ჩემსკენ გამოიქცა.

ასე შემომყურებდა და კუდს იქნევდა, მეც ვუცქერდი მას და ვთქვი, თან ჩუმად ვიცინოდი: „რა ვქნათ აწი ჩემო ლუკ, ამ მშვენიერ სამყაროში?“

შემდეგ მივატოვე ის და მივტრიალდი სხვა მხარეს და სწრაფად წავედი მისგან, მაგრამ ჩემს უკან გავიგონე  ფოლადის ტარის ხმა, რომელიც ძაღლის ღვედს ჰქონდა, რაც ტროტუარზე მონოტონური ხმით რეკავდა: თირაქ, თირაქ, თირაქ ...

და მე შევჩერდი.

2014 წ.

ჰაჯარი

ავტორი: მაჰმუდ ალ-ბადავი

(არაბულიდან თარგმნა ზაზა ბერაძემ)

დიდი ხნის თანაცხოვრების შემდეგ, რომელიც რვა წელიწადს გრძელდებოდა მიმატოვა ჰაჯარმა, ის ადრიან დილას სახლიდან გავიდა და უკან აღარ მობრუნებულა, ყველგან დავიწყე მისი ძებნა, სადაც შეეძლო რომ წასულიყო, მაგრამ ვერ მივაგენი მის კვალს.

ეს გოგონა ჩემს სახლში იზრდებოდა, რომელიც შვიდი წლის იყო სოფლიდან რომ ჩამოვიყვანე, რათა ემსახურა ჩემთან, თუმცაღა არასდროს ვამუშავებდი მას როგორც მოსამსახურეს, რადგანაც იყო ობოლი და ღარიბი, თუმცა ძაან ლამაზი და მზესავით მომღიმარი.

ჰაჯარი თავისი ბავშვობის პირველ მონაკვეთში საერთოდ არ იტყუებოდა, იყო სიმართლისა და ერთგულების მაგალითი, იგი ხშირად მიყვებოდა ამბებს მთელი სიწრფელითა და გულახდილობით, ისეთ კითხვებს როცა ვუსვამდი ხოლმე, რაზეც პასუხი არ იცოდა, მაშინვე სხარტად მპასუხობდა – „არ ვიცი!“ საერთოდ აღარ ცრუობდა..

სულ მუდამ მხიარული და გაღიმებული იყო, ასე რომ ავსებდა მთელს სახლს სიხარულითა და ბედნიერებით.

* * *

გადიოდა წლები, იზრდებოდა ჰაჯარი, შეიცვალა მისი სხეული, გოგონამ ქალური ფორმები მიიღო, მკერდი შეევსო, თვალები ქალწულებრივი ბრწყინვალებითა და ეშხით აევსო. ხმა გაუნაზდა, მშვენიერება და მიმზიდველობა მოემატა, თუმცა ამასთანავე დაეუფლა სიჩუმე და გულჩათხრობილობა, შეიცვალა მისი ხასიათი, ხშირად ვხედავდი წარბშეკრულს და დადარდიანებულს, რაღაც მიზეზთა და მიზეზთა გამო, ამასთან, დაიწყო ტყუილების თქმა და სიტყვის მიკიბვ-მოკიბვა, სარკეშიც დიდხანს იყურებოდა და მზერას უსწორებდა მას.

ერთხელ როდესაც შინ დავბრუნდი, ვნახე ჰაჯარი კარებთან იდგა და პურის გამყიდველ ბიჭს ეჩხუბებოდა, ეს ყმაწვილი იქნებოდა ასე ჩვიდმეტი წლის, ჰაჯარმა გააგდო ეს ბიჭი სახლიდან და სრული ორი თვე მისგან პურის ყიდვაზე უარი განაცხადა, თუმცა მალევე მოულბა გული და იყიდა მისგან პური, როცა ვკითხე რატომ მოიქცა ასე, მიპასუხა:

–აჰ, ჰასანი? ჰასანი საწყალია!..

შემდეგ კი კვლავ თავის სიჩუმეს დაუბრუნდა, მე გაოცებული დავრჩი ჰაჯარის ასე უეცარი ცვლილებით..

* * *

ერთხელ კიბეზე ავდიოდი და მომესმა ყვირილისა და ტირილის ხმა, უცებ დავინახე რომ ჰაჯარი სცემდა მასზე ასაკით პატარა მსახურს, იმიტომ რომ მან პური იყიდა ჰასანისაგან, როდესაც ვკითხე რატომ სჩადიოდა ამას, ქვითინით მიპასუხა:

–ის ძაღლის შვილია, რომელიც სახლიდან გავაგდე, როგორ შეიძლება მისგან პურის ყიდვა, ის ყაჩაღი და ქურდია!

მე გავჩუმდი და აღარაფერი მითქვამს.

***

ერთ დღეს გავიდა ჰაჯარი სახლიდან და აღარ დაბრუნებულა, იგი იმ პურის გამყიდველ ბიჭთან ერთად გაპარულიყო...

ავტორი: ვ. საროიანი

ძვირფასო გრეტა გარბო

(წერილი)

(ინგლისურიდან თარგმნა – ზ. ბერაძემ)

ძვირფასო მისს გარბო:

იმედი მაქვს, რომ შემნიშნეთ ამ ბოლოდროინდელ დეტროიტის ამბოხების  ჟურნალისტურ ქრონიკაში, {დეტროიტის ამბოხი – გაფიცვა დეტროიტში, ფორდის ავტომობილების ქარხანაში}, სადაც ჩემი თავი გატეხილ იქნა. თუმცა არასოდეს მიმუშავია ფორდის ფირმაში, მაგრამ ჩემმა მეგობარმა მითხრა იქ მიმდინარე არეულობის შესახებ და რადგანაც იმდღეს არაფერი საქმე არ მქონდა, გავყევი ჩემს მეგობარს პირდაპირ ბრძოლის ეპიცენტრში; ჩვენ ვიდექით გაფიცულთა წრეში პატარ-პატარა ჯგუფებად, მივედ-მოვედებოდით ამათუიმ საკითხებს, იქ ბევრი რადიკალურად გამსჭვალული აზრი და საუბარიც იყო, მაგრამ მე არანაირ ყურადღებას არ ვუთმობდი ამეებს.

არ მეგონა, რომ იქ რამე მოხდებოდა, მაგრამ როდესაც ვნახე პრესის ავტომობილების მოძრაობა, წარმოვიდგინე, რომ ახლა გამიჩნდა კინოში მოხვედრის შესაძლებლობა, ისეთში, როგორიც ყოველთვის მინდოდა, ასე რომ შორი-ახლო დავეხეტებოდი, ვუცდიდი რა ჩემს რიგს, ყოველთვის ვიცოდი, რომ ისეთი აგებულების სახე მქონდა, რომელიც სასურველი იყო კინოში გადასაღებად და ეკრანზე შთაბეჭდილების მოსახდენად და მე ფრიად კმაყოფილი ვიყავი ჩემი შესრულებით (პერფომანსით), თუმცა მცირე არასასიამოვნო შემთხვევამ ერთი კვირით საავადმყოფოში დამახანა.

როგორც კი საავადმყოფოდან გამოვეწერე, მაშინვე გეზი ავიღე პატარა თეატრისკენ, ჩემს სახლთან ახლოს. იქ უჩვენებდნენ კინოქრონიკას, რომელშიც მე ვმონაწილეობდი. ასე რომ ციმციმ წავედი კინო-თეატრში, რათა მენახა ჩემი თავი ეკრანზე. სურათი მართლა ბრწყინვალედ გამოიყურებოდა და თუ თქვენ ამ კინო-ქრონიკას ყურადღებით მიადევნებდით თვალს, შეუძლებელია მე არ შეგემჩნიეთ და გამოგრჩენოდით, იმიტომ რომ მე ვარ ახალგაზრდა კაცი, რომელიც ატარებს ლურჯ-სარჟიან კოსტიუმს, და მას ქუდი დაუვარდა კადრში, როცა დევნისას ამბოხებულებმა გაქცევა დაიწყეს. გახსოვვართ? მაშინ მოვტრიალდი სამჯერ, თუ ოთხჯერ, რათა კინოკამერას ჩემი სახე უფრო კარგად გადაეღო და ვგონებ, რომ თქვენ შემამჩნიეთ, როგორ ვიღიმებოდი. მინდოდა მენახა ჩემი ღიმილი როგორ გამოჩნდებოდა ამ მოძრავ სურათში, და იმის თქმაც შემიძლია ახლა, რომ ის გამოიყურებოდა ერთობ კარგად.

ჩემი სახელია ფელიქს ოტრია და ჩემი გვარი იტალიური წარმოშობისაა, მე უმაღლესი სკოლადამთავრებული ვარ და ვსაუბრობ ინგლისურად ისე კარგად, როგორც იტალიურად, ცოტათი ვგავარ რუდოლფ ვალენტინოს და რონალდ კოლმანს, {რუდოლფ ვალენტინო და რონალდ კოლმანი – ცნობილი ამერიკელი კინომსახიობები, რომლებმაც შექმნეს მრავალი სახე უბადლო სილამაზისა და ქალების გულთა პყრობილების}, და მე დარწმუნებული ვარ, მოგეწონებათ იმის გაგონება, რომ სესილ ბ. დემილმა თუ ამგვარმა დიდმა ტუზებმა შემამჩნიეს და მნახეთ, როგორი კარგი მასალა ვარ ფილმებში გადასაღებად. {სესილ დე მილი – ცნობილი კინორეჟისორი}.

ამბოხების ერთი ნაწილი მე გამოვტოვე, რადგანაც პოლიციელებმა გამომათრიეს ეპიცენტრიდან, მერე საინფორმაციო ქრონიკაში ვნახე ეს ყველაფერი, რაც მოიცავდა წყლიან შლანგებს, ცრემლსადენი გაზის ბომბებს და სხვა დანარჩენ ატრიბუტებს. თუმცა მე ვუყურე ამ კადრებს თერთმეტჯერ სამი დღის განმავლობაში, შემიძლია გულდაჯერებით ვთქვა, რომ არცერთი კაცი, სამოქალაქოთაგან, თუ პოლიციელებისგან არ იდგა ისე მოშორებით ამ აურზაურისაგან, როგორც მე. და ახლა მაინტერესებს, გააცნობთ თუ არა ამ საქმეს კინოკომპანიას, რომელშიც თქვენ მუშაობთ; იმედია ისინი არ გამოაგზავნიან ჩემს დასაჭერად წესრიგის დამცველებს და არ გადამცემენ სასამართლოს. ვიცი, რომ მომავალში კარგად მოვიქცევი და სიკვდილამდე თქვენი მადლობელი ვიქნები, მისს გარბო. მე გამაჩნია ძლიერი ხმა და შემიძლია ვითამაშო საყვარელი მამაკაცის როლი ძალიან კარგად. ასე რომ, ვიმედოვნებ, თქვენ გამიწევთ მცირედ სამსახურს (რეკომენდაციას), ვინ იცის, იქნებ ერთ მშვენიერ დღეს, ახლო მომავალში მომიწიოს კიდეც გმირის თამაში სურათში თქვენთან ერთად.

თქვენი ერთგული პატივისმცემელი

ფელიქს ოტრია.

ჰარრი

ავტორი: ვილიამ საროიანი

(ინგლისურიდან თარგმნა ზაზა ბერაძემ)

ეს ბიჭი იყო ყოველთვის მსოფლიოს მძლეველი; ყველაფერს რასაც ის შეეხებოდა ფულად იქცეოდა, უკვე თოთხმეტი წლის ასაკში მას ჰქონდა დაახლოებით ექვსასი დოლარი ვალეის ბანკში, ეს ფული მას თავისით ჰქონდა მოპოვებული. იგი იყო დაბადებული იმისთვის, რომ გაეყიდა ნივთები; რვა თუ ცხრა წლისა უკვე რეკავდა ზარებს კარებზე და უჩვენებდა დიასახლისებს მშვენიერ ფერად სურათებს: იესო ქრისტეს და სხვა წმინდა ხალხს – რომელიც იყო წარმოებული ნოველთის მანუფაქტურულ კომპანიაში, ტოლედოში, ოჰაიო. თხუთმეტი ცენტი ღირდა თითო, ოთხი ცალი მოდიოდა ნახევარ დოლარად. „ქალბატონო“ - იგი ამბობდა ასე ადრეულ ასაკში. „ეს არის იესო, შეხედე, არ არის განა ეს მშვენიერი სურათი და მხოლოდ თხუთმეტ ცენტად; ეს არის პავლე, შესაძლოა მოსეც ბიბლიიდან, შენ უკეთ იცი.“

მას ავსებული ჰქონდა ყველა სახლი ამ უცხო უბანში მთლიანად ამ სურათებით და ბევრს ამ სახლთაგანს კვლავ აქვს შენახული ეს სურათები, ასე რომ შენც შეგიძლია ნახო ისინი ამ ოჯახებში. იგი ძალ-ღონეს არ იშურებდა ხალხთან ურთიერთობისას და ახდენდა ერთობ დადებით ზეგავლენას. იგი ბევრს დადიოდა ახლომახლო უბნებში, რათა მიეღო ხელმოწერები ნამდვილი ამბების ჟურნალისათვის {ნამდვილი ამბების ჟურნალი – პოპულარული ჟურნალი ქალებისათვის, რომელიც ეხებოდა ოჯახურ ცხოვრებას}, იგი უნდა მდგარიყო წინა ვერანდაზე და გაეშალა ჟურნალის ასლი დამთვალიერებლისათვის, რათა ეჩვენებინა სხვადასხვა სურათები. „აი, ეს ქალბატონო“, იგი აუცილებლად იტყოდა „ვინ დაქორწინდა მასზე ოცდაათი წლით უფროს კაცზე, და შემდეგ კი შეუყვარდა მისი თექვსმეტი წლის ვაჟიშვილი, ქალბატონო თქვენ რას იზამდით ამგვარ დილემურ მდგომარეობაში? წაიკითხეთ, თუ როგორ მოიქცა ეს ქალბატონი. ყველა ნამდვილი ამბავია, თხუთმეტი ცალი ასეთი ამბავი ყოველთვიურად; რომანი, ვნება, საიდუმლოება, ძლიერი გულისთქმა, ყველაფერი ანიდან ჰოემდე; აგრეთვე სარედაქციო წერილები – ოცნებებზე, ისინი გვიხსნიან თუ თქვენი ოცნებები რას ნიშნავს, თუ შენ მიდიხარ მოგზაურობაში, თუ ფული მოგდის, ვისზე აპირებ დაქორწინებას, ყველა ნამდვილი მნიშვნელობები, მეცნიერული.. აგრეთვე ლამაზი საიდუმლოებები, როგორ უნდა გამოიყურებოდე ახალგაზრდად ყოველთვის.“

სულ მცირე ორი თვის მანძილზე მან მოახერხა და დაახლოებით სამოცამდე გათხოვილ ქალბატონს წააკითხა ეს ჟურნალი. შესაძლოა იგი არ იყო პასუხისმგებელი, თუმცა ცოტა ხნის შემდეგ ბევრი ერთმანეთის შეუთავსებელი მოვლენების მოხდენა დაიწყო იმ მხარეში. ერთი თუ ორ ქალს ჰქონდა საიდუმლო სიყვარულის ისტორიები სხვა კაცებთან და ეს გაუგეს მათმა ქმრებმა და სცემეს მათ ანდა გააგდეს სახლებიდან. ნახევარმა დუჟინმა ქალებისამ დაიწყეს გამოწერა წამწამების კოსმეტიკის, აბაზანის მარილის, ცივი კრემების და ამ სახეობის სხვა საგნებისა. მთელი ამ უბნის სამეზობლო ცოტათი გაირყვნა, ყველა ქალბატონმა დაიწყო საცხის წასმა ტუჩებზე, სახეზე პუდრის ფრქვევა, მაღალყელიანი აბრეშუმის წინდების  და ტანზე შემოჭერილი სვიტერის ჩაცმა. როდესაც უფრო ასაკში შევიდა ჰარრიმ დაიწყო მეორადი მანქანების შეძენა: ფორდის, მაქსველის, საქსონსის, შევროლეს და სხვა მარკის პატარა ზომის მანქანების შეძენა. მოთხოვნის შემთხვევაში იგი ყიდდა მათ დუჟინობით იძენდა რა მათ იაფად, იგებდა თხუთმეტ, ოც დოლარს თითოზე; იგი აუცილებლად ცოტას შეაკეთებდა მათ, ანუ შეღებავდა  წითელ, ცისფერ ან სხვა კაშკაშა ფერებად და შემდეგ გაყიდდა ამათ უმაღლესი სკოლის ბიჭებზე, სამჯერ და ოთხჯერ მეტ ფასად, რამდენიც გადაიხადა მათთვის. მან აავსო ქალაქი წითელი, ცისფერი და მწვანე ნახმარი ავტომობილებით და მთელი პერიფერია სავსე იყო ამეებით. მაღალი სკოლის ბიჭებს მიჰყავდათ თავიანთი გოგონები საღამოს სოფლად და კვირაობით შუადღეებზე და არავინ იცის ეს რას ნიშნავდა, რამდენადმე, ეს იყო კარგი და მშვენიერი რამ ბიჭებისთვის, ბევრი მათგანი კი დიდი ხნით ადრე დაქორწინდა, სანამ ისინი იშოვნიდნენ სამსახურს ერთმანეთისათვის და მთელი რიგი სხვა რაღაცეების მოხდა, მხოლოდ ცუდი: ორ თუ სამ გოგონას ჰყავდათ ბავშვები და არ იცოდნენ ამ ბავშვების მამები ვინ იყვნენ, იმიტომ რომ ორმა თუ სამმა ჭაბუკმა ნახმარი მანქანებით ერთდროულად შეაბეს ისინი. ალალბედზე მაინც ბევრი გოგონა შოულობს ქმარს თავისთვის.

ჰარრი იმდენად იყო დაკავებული, რამდენადაც გარემოცული სულ გოგონებით; სულ რაც მას უნდოდა იყო ის, რომ გაეგრძელებინა ფულის კეთება. ამ დროისთვის ის იყო ჩვიდმეტი წლის და უკვე დაიმსახურა ცოტა იღბალი, ამდროისათვის იგი გამოიყურებოდა როგორც ერთ-ერთი ყველაზე საუკეთესოდ ჩაცმული მამაკაცი ქალაქში. თავისი კოსტიუმი მან იყიდა ბითუმად, რადგან არ ფიქრობდა ვინმეს იძულებას, რომ მისთვის სარგებელი მოეტანათ. ეს იყო საქმიანობა, თუ კოსტიუმი იყო შეფასებული ოცდაშვიდ ნახევრად, ჰარრი გამყიდველს აუცილებლად შესთავაზებდა თორმეტ დოლარს. „ნუ მეტყვით“, იგი აუცილებლად ეტყოდა გამყიდველს, „მე ვიცი რა ღირს ეს ძონძები, თორმეტ დოლარად შენ ნახავ ორი დოლარის სუფთა მოგებას და თხუთმეტ ცენტსაც და ეს არის საკმარისი ყველასათვის, შენ შეგიძლია აიღო ეს თანხა ან არც კი შეეხო მას.“

მან საბოლოოდ იშოვა კოსტიუმი თხუთმეტ დოლარად, გადაკეთების თანხაც მასში შედიოდა, მას უნდა ედავა ერთი საათი ამის გადაკეთებაზეც; თუ პიჯაკი იქნებოდა ნამდვილად გამოსადეგი და ვაჭარიც ეტყოდა იგივეს, მაშინ ჰარი იფიქრებდა, რომ იგი გადაეყარა ვიღაც ლაწირაკს, ასე რომ ის დაჟინებით მოითხოვდა რომ სახელოები ყოფილიყო უფრო გრძელი ანაც მხრები ყოფილიყო უფრო განიერი, მხოლოდ კეთილგონიერი ვაჭრები უთმენდნენ მას (იტანდნენ მას). მთლიანობაში მას ჰქონდა კარგად-ჩაცმული კაცის რეპუტაცია და მისთვის კოსტიუმის მიყიდვა ნიშნავდა რომ მიგეღო უამრავი კარგი უფასო რეკლამა. აუცილებლად ის მოიყვანდა მაღაზიაში ბევრ სხვა ახალგაზრდა ჭაბუკს, ბიჭები რომლებიც აუცილებლად იყიდდნენ კოსტიუმებს ნორმალურ ფასებში.

სხვათაშორის, ჰარრი იყო აბეზარი ადამიანი; არა მხოლოდ ეს, ერთხანს მან დაიწყო აღებ-მიცემობა, აპირებდა რომ დაეწყო საუბარი ურთიერთ-თანამშრომლობაზე, სწორედ რომ ეს იყო საფუძველი ამერიკული ბიზნესისა, მას უნდა დაეწყო ვაჭრობა შემდეგ საქმეებში: დაზღვევის გაკეთება მიწისძვრის შემთხვევაში, ან ყიდვა-გაყიდვა ახალი ბრენდის „სტუდებეკერის“ ავტომობილებისა, და უმეტეს დროს მას წარმატებისთვის უნდა მიეღწია. ყველა ბიზნესზე უფრო ხალხი ეტანებოდა მიწისძვრის წინააღმდეგ დაზღვევას, მხოლოდ იმიტომ რომ ჰარისთვის ბევრი სასაუბრო არ გაეჩინათ. იგი ყოველთვის ხვეწდა ფასებს, ხოლო შემდეგ ასე შემუშავებულ ფასებს აწესებდა ბაზარზე და მერე საბოლოოდ რეგულარულ ფასებს დაუბრუნდა და ამით მის მყიდველს მშვიდად აგრძნობინებდა თავს. მათ ის აკმაყოფილებდათ რომ ფიქრობდნენ თითქოს ჭკუაში მოუგეს ჰარრის, მაგრამ მას ყოველთვის გააჩნდა საკმაო იუმორის გრძნობა საკუთარ თავში.

ერთ წელიწადს მთელი სან ხოაკინის ველი {ველი მდინარე სან ხოაკინზე, კალიფორნიის შტატი} თითქმის განადგურებული იყო მკაცრი ყინვით, მაგრამ მიუხედავად ამისა, მან მოიწია დიდი მოსავალი გრეიპფრუტის და ფორთოხლისა. ჰარრი ჩაჯდა თავის სტუდებეკერში და გასწია სოფლისაკენ. ყინვა გადატანილი ფორთოხლები იყო აბსოლიტურად უვარგისი, იმიტომ რომ ჯანდაცვის ადგილობრივმა განყოფილებამ არ დაუშვა ამ ფორთოხლების მაღაზიაში მოხვედრა, თუმცა ჰარრის ჰქონდა იდეა: იგი გავიდა ფორთოხლის ბაღებში და შეხედა ხეებს, რომლებიც დატვირთული იყო ხილით, რაც უკვე გამოცხადებული იყო უვარგისად. იგი გაესაუბრა ფერმერებს და უთხრა მათ თუ როგორ წუხდა ამის გამო.

შემდეგ მან თქვა: „თუმცა შეიძლება დაგეხმაროთ თქვენ ცოტათი მაინც, მე შემიძლია გამოვიყენო თქვენი ყინვა-ნაკრავი ფორთოხალი... ღორების და საქონლის (რქოსნების) საკვებად. ღორები წუნს არ დაგიდებენ თუ ფორთოხალი ყინვა-ნაკრავია და წვენი კი კარგია მათთვის, ისევე როგორც ადამიანებისათვის... ვიტამინებია. თქვენ არ მოგიწევთ რამის კეთება, მე თვითონ დავკრიფავ და მანქანაზე ავტვირთავ და თქვენ მოგცემთ ოცდახუთ დოლარიან ჩეკს, რომელიც არის ხელზე ნაღდი ფული.“ იმ წელს მან გააგზავნა დაახლოებით ოცი ვაგონი ტვირთი ანუ ყინვა-ნაკრავი ფორთოხალი ლოს-ანჯელესში, ფორთოხლის წვენის დასამზადებელ ქარხანაში და ასე მას გაეხსნა კიდევ სხვა მცირე იღბალი.

ყველა ამბობდა, რომ მას შეუძლია ყველაფერი გადააქციოს ფულად, მას შეუძლია ყველასგან დამოუკიდებლად დაგეგმოს მეთოდი ფულის გამომუშავებისათვის. როდესაც დანარჩენი მსოფლიო იყო ხახამშრალი, ჰარრი წელებზე ფეხს იდგამდა და თავდაუზოგავად მუშაობდა ლოს-ანჯელესის მიმართულებით, აწოდებდა რა მას ყინვა გადატანილ ფორთოხალს.

იგი არასოდეს იწუხებდა თავს ჰქონოდა საკუთარი ოფისი, მთელი ქალაქი იყო მისი ოფისი; სადაც მას მოესურვებოდა მისვლა იქ მივიდოდა, დაჯდებოდა და ილაპარაკებდა; შეეძლო ასულიყო კორის შენობის მეოთხმოცე სართულზე და დამჯდარიყო მისტერ პეტერსის ოფისში, და ეცოხნა გაზეთის ნაკუწები პასუხისმგებელ პირთან ერთად. იგი ისაუბრებდა სხვათაშორის რაღაცეებზე, მაგრამ ყოველთვის გამონახავდა საერთო ენას კონტრაქტების დასადებად, იცოდა რა ხერხი, როგორ მოეყვანა ხალხი ფულით ხელში, თუ როგორ მოეხვეჭა ქონება და ა.შ. ბევრი ხალხი ეჭვის თვალით უყურებდა მას და იგი კი ფიქრობდა, რომ მიეღო თავისი ფული.

მან გაყიდა ელექტრონული მაცივარი, ვაკუუმით მწმენდავი მოწყობილობა, რადიო აპარატურა და მრავალი სხვა თანამედროვე ნივთი ადამიანებზე, რომლებიც თავის თავს არ აძლევდნენ ნებას ეყიდათ ისინი, და  გაყიდა ეს საგნები უბრალოდ, მხოლოდ იმ ხერხით, რომ საუბრობდა მათ შესახებ და აჩვენებდა კატალოგში მათ სურათებს. კლიენტები იხდიდნენ ფრახტს და ყველაფერ სხვა დანარჩენს; სულ მხოლოდ რასაც ჰარრი აკეთებდა იყო საუბარი და გაყიდვა. თუ კაცი არ გადაიხდიდა ნაღდ ფულს რადიოსთვის, ჰარის შეეძლო ხუთი დოლარით მეტი გამოერთმია და მიეღო ბალანსის ბლანკი მისგან და თუ კაცი ვერ გადაიხდიდა სავალდებულო თანხას, ჰარრის შეეძლო ჩამოერთმია მისთვის სახლი, ვენახი, ან მისი ავტომობილი, ან მისი ცხენი ან ნებისმიერი სხვა რამ, რაც იმ კაცს ეკუთვნოდა; და საოცარი ის იყო, რომ არავინ არასოდეს აკრიტიკებდა მას ბიზნესის ამ მეთოდებისათვის. ის იყო ძალიან თავდაჯერებული, როცა ჩამოართმევდა ხოლმე ადამიანს მის საკუთრებას, და იგი აუცილებლად აუხსნიდა, რომ ეს იყო ჩვეულებრივი პროცედურა, რომელიც ემორჩილებოდა კანონმდებლობას; რაც კანონი იყო კანონად უნდა აღსრულებულიყო.

არავის შეეძლო ისე დაეგეგმა საქმე და მიეღო ფული, როგორც ეს ჰარის ძალუცდა. მას უკვე ჰქონდა ფული ბანკში, ჰყავდა დიდი მანქანა  და არ იყო დაინტერესებული გოგონებით; მაშინ რისთვის ინახავდა მთელ ამ ფულს? ზოგიერთი მისი კლიენტი ჰკითხავდა ხოლმე  და ჰარრი დაბნეული იყურებოდა კარგა ხანს, რადგან თავადაც არ იცოდა პასუხი, შემდეგ  აუცილებლად მოვიდოდა და იტყოდა:

„მე მინდა რომ ხელში მოვიგდო ნახევარი მილიონი დოლარი, ასე რომ მერე შევძლებ დასვენებას (პენსიაზე გასვლას).“

ეს იყო ძალიან სასაცილო, ჰარრი ფიქრობდა პენსიაზე გასვლას თვრამეტი წლის ასაკში.. უკვე მიატოვა მან უმაღლესი სკოლა პირველ კურსზე, რადგან არ მოსწონდა აზრი საკლასო ოთახში ჯდომისა და უაზრობის მოსმენის,  ერჩივნა საქმის ნულიდან დაწყება, ხანგრძლივი მუშაობა და ასე შემდეგ. ჯერ კიდევ მაშინ, როცა ის სარბიელის დასაწყისში იყო, სახავდა გზებს როგორ ეშოვნა ფული.

ზოგჯერ ხალხი ეკითხებოდა, რითი დაკავდებოდა როცა პენსიაზე გავიდოდა და ჰარრის ისევ დაბნეული იყურებოდა და ბოლოს ასე უპასუხებდა: „ოჰ, მე ვგონებ, რომ დავიწყებ მოგზაურობას მსოფლიოს გარშემო.“

„კეთილი, თუ იგი შეძლებს ამას,“ ყველა ფიქრობდა: „ალბათ გაყიდის რამეებს, ყველგან სადაც წავა,  გაყიდის ძველმანებს მატარებლებში და გემებზე და უცხოეთის ქალაქებში. იგი არ დახარჯავს ერთ წუთს გარემოს დათვალიერებაში, გახსნის კატალოგს და მიჰყიდის უცხოელებს ყველაფერს, რაც შეიძლება ადამიანმა წარმოიდგინოს.“

მაგრამ რაღაცეები ხდება სასაცილო გზებით და მწერალი ვერასოდეს გადმოსცემს იმას, თუ როგორ უყვარდა ხალხს ჰარრი, არავინ არა დაზღვეული იმისგან, ავად რომ არ გახდება; სიკვდილს და ავადმყოფობას არ ჰყავს ვინმე რჩეული, ის ყველა ადამიანთან მიდის: პრეზიდენტები, მეფეები და კინო-ვარსკვლავები – ყველანი კვდებიან, ისინი ყველანი ავად ხდებიან.

თვითონ ჰარრიც ავად გახდა, არა იოლ ფორმებში, არა მარტივად.. რაღაც შემთხვევითი იყო ეს ავადმყოფობა, მსგავსი გრიპისა, რომელიც შეიძლება აიკიდო ერთ კვირაში და მეორე კვირას კი გახდები ძველებურად ისევ კარგად. ჰარრიმ აიკიდა ტ.ბ. და ის ცუდი გზით შეეყარა, საწყალი ბავშვი.

ასე რომ ავადმყოფობამ ხელი მოჰკიდა ჰარის, და მთელი ის ფული, რაც ვალეის ბანკში ჰქონდა ვერ უშველა მას დიდად. რა თქმა უნდა, ვალებიც უნდა აეღო, ამას კითხვაც არ უნდოდა; იწვა საწოლში, მას უნდა ეცადა და მიეყიდა სიცოცხლის დაზღვევა თავისი საუკეთესო მეგობრებისთვის. ჰარრის ბიძაშვილმა სიმონ გრეგორიმ მომითხრო ამის შესახებ; მან მითხრა, რომ ეს იმას არ ნიშნავდა რომ ჰარრის ნამდვილად სჭირდებოდა მეტი ფული, არამედ იგი უბრალოდ ისე არ გააღებდა პირს, რომ არ დაეწყო საუბრები გაყიდვებზე. მას არ შეეძლო წარემართა ჩვეულებრივი საუბრები, იმიტომ რომ არ იცოდა რამე სიახლეების შესახებ, რადგან ამ ავადმყოფობის დროს არაფერი გაუკეთებია არცერთ დარგში: არც დაზღვევის, არც ავტომობილების ან უძრავი ქონების გაყიდვების საქმეში. თუ ვინმე შეეცდებოდა ესაუბრა მასთან პოლიტიკაზე ან რელიგიაზე, მაშინ ჰარრი გამოიყურებოდა გაღიზიანებულად და ცდილობდა როგორმე ეს საუბარი გაყიდვებზე გადაეტანა, მან ჰკითხა კიდეც სიმონ გრეგორის, თუ რამდენი წლის იყო და როდესაც სიმონმა უპასუხა, რომ ის იყო ოცდაორის, ჰარრი სრულიად აღელდა.

„მისმინე, სიმონ,“ მან უთხრა, „შენ ხარ ჩემი ბიძაშვილი და მინდა რომ ჩემი რჩეული გაგხადო. შენ არ გექნება ერთი დღეც დასაკარგავი, თუ გადაწყვეტ, რომ გახდე ფინანსურად დამოუკიდებელი როცა ხარ უკვე სამოცდახუთი წლის. მე მაქვს ისეთი პოლიტიკა, რაც შენ გჭირდება. ნამდვილად უნდა მისცე შენს თავს უფლება და გადაიხადო ექვსი დოლარი და ოცდაშვიდი ცენტი ყოველ თვე, მომავალი ორმოცდასამი წლის განმავლობაში, ასე რომ არ დაგჭირდება დასწრება ბევრ ჩვენებაზე, არამედ იმას დაესწრები, რაც არის უფრო მნიშვნელოვანი; რათა ნახო ბევრი სულელური კინო-სურათი, ან იყო დამოუკიდებელი უკვე სამოცდახუთი წლის ასაკში!“

ამან კინაღამ ააყვირა სიმონი, ისმენდა რა ჰარრის საუბარს ამ ფორმით, ისეთი ავადმყოფისგან, როგორიც ის იყო.

ექიმმა უთხრა ჰარრის ნათესავებს, რომ ჰარრისთვის საჭირო იყო არიზონაში წასვლა ერთი ან ორი წლით {არიზონას შტატში არის მშრალი ჰავა}. ეს იყო ერთადერთი იმედი მისი გამოკეთების, მაგრამ როცა ისინი საუბრობდნენ საკითხზე ჰარრის გარშემო, იგი გაღიზიანდა და თქვა, რომ ეს ექიმი ცდილობდა მისთვის ფული დაეხარჯვინებინა; ამბობდა, რომ იგი იყო კარგად, მხოლოდ გულ-მკერდი ჰქონდა გაციებული და მან უთხრა თავის ნათესავებს, რომ ეთხოვათ ექიმისთვის მისთვის თავის დანებება. „მოიყვანეთ სხვა ექიმი“, მან თქვა. „რატომ უნდა წავიდე მე არიზონაში?“

ყოველთვის ჩვენ ვხედავდით ჰარრის ქალაქში, ვიღაცასთან ჩქარა ლაპარაკობდა; ცდილობდა გაეყიდა რაღაც, მაგრამ ეს გრძელდებოდა ერთი ან ორი დღე, შემდეგ იგი ისევ საწოლში წვებოდა. ასე იგი აკეთებდა ორი წლის მანძილზე და შემდეგ შენ უნდა გენახა ის ცვლილება, რაც განიცადა ამ საწყალმა ბიჭმა. უკვე ნამდვილად საკმარისი იყო თავის ჩათვლა უვარგისად. მისი შემხედვარე  თქვენ აუცილებლად იფიქრებდით, რომ ის იყო უმარტოსულესი ადამიანი დედამიწის ზურგზე, მაგრამ საგანი, რაც გულსატკენი იყო ყველაზე უფრო, იყო იმის გააზრება, რომ თუ შენ შეეცდებოდი მასთან საუბარს, ან თუ ეცდებოდი მასთან მეგობრულად დაახლოებას, იგი შეგათვალიერებდა და ცდილობდა მოეყიდა შენთვის სიცოცხლის დაზღვევა.

ეს კი გააოცებდა ადამიანს, რომ ცალი ფეხი სამარეში ჰქონდა და კვლავ უნდოდა მიეყიდა ხალხისთვის სიცოცხლის დაზღვევა. ეს ფაქტი უფრო სევდისმომგვრელი იყო, ვიდრე სახალისო.

ამგვარად, ერთ დღეს (ეს იყო ერთი წლის უკან) მე ვნახე სიმონ გრეგორი ქალაქში, იგი ჩანდა ღონემიხდილი. ვკითხე რა გაჭირვებოდა და მან მითხრა, რომ ჰარრი გარდაიცვალა, როცა საწოლში იწვა და ახლა იგი თავს გრძნობდა უსარგებლოდ. საქმეები, რაზეც ჰარრი საუბრობდა კვდებოდა; ეს იყო საშინელება, დაზღვევას პირდაპირ ბოლო ეღებოდა: – ფინანსური დამოუკიდებლობა სამოცდახუთი წლის ასაკში.

ჰარრის ფოტოგრაფი მუშაობდა საღამოს ამბებში და იქ მოთხრობილი იყო ვრცელი ისტორია მისი ცხოვრებიდან, როგორი ენერგიული იყო ჰარრი, როგორი ამბიციური და ყველა ამგვარი ხასიათის, მაგრამ სადღაც მაინც გაიჟღერა, რომ ის იყო ერთი გიჟი ტუტუცი, რომელსაც ვერცერთი ჩვენგანი ვერ დაივიწყებდა.

იგი იყო განსხვავებული, ამას გვერდს ვერ აუვლით; დღეისათვის იგია კვლავ ლეგენდა ჩვენს შორის, და ბევრი ბავშვია ამ ქალაქში,  ვინც დაიბადა ჰარრის სიკვდილის შემდეგ და ახლა მათ იციან იმდენი მის შესახებ, რამდენიც ჩვენ და შესაძლოა ცოტათი მეტიც.

შენ იფიქრებ, რომ იგი იყო ვიღაც დიდი ისტორიული გმირი, ვიღაცამ უნდა მოუთხროს ბავშვებს ამაზე, იმ მიზნით რომ გახადოს ისინი ამბიციურნი თუ რაღაც ამდაგვარი. რა თქმა უნდა, უმეტესი ამბებისა მის შესახებ არის კომიკური, მაგრამ ზუსტად ამგვარად ისინი აქცევენ მას ნამდვილად დიდ პიროვნებად. ძნელად თუ ვინმე გაიხსენებს ჩვენი  ქალაქის ბოლო მერის სახელს და სხვა არავინ ყოფილა დიდი კაცი ჩვენი ქალაქიდან, ისე დასამახსოვრებელი, მხოლოდ ჰარრის შესახებ იციან ამბები ამ კუთხის ბავშვებმა. რა შთამბეჭდავია, როცა გონებაში შენ წარმოიდგენ, რომ იგი გარდაიცვალა ოცდასამ წლამდე არმისული.

ყოველთვის როცა ჩვენს ქალაქში ვინმეს ხელი მოეცარება ვაჭრობის საქმეში, მაშინ ხალხი ერთმანეთს ეუბნება: „ჰარრის ეს გამოუვიდოდა“ და ყველა გაიცინებს, იხსენებენ რა მას. მეთოდი, რომლითაც იგი ყვლეფდა ქალაქს დღესაც აღვიძებს ხალხს და შთააგონებს, როგორ წაიყვანონ ვაჭრობის საქმე. ორი თვის უკან მაგალითად, ჰიპოდრომის თეატრის სცენაზე იდგა ერთი მოხეტიალე ჯამბაზი, რომელიც შეეცადა აკრობატული ტრიუკი ჩაეტარებინა ჰაერში და დამდგარიყო ბაგირზე (მავთულზე), მაგრამ ვერ მოახერხა. იგი უნდა შეხებოდა მავთულს ფეხებით, მაგრამ დაკარგა წონასწორობა და ისკუპა სცენისკენ; შემდეგ მას უნდა ეცადა კიდევ ერთხელ, თავიდან, მუსიკაც და რამე სულ თავიდან, დაფდაფებიც ხმაურობდნენ შემზარავად, რომ გაგრძნობინონ როგორი სახიფათო არის ის. ეს ჯამბაზი შეეცადა შეესრულებინა ტრიუკი სამჯერ, მაგრამ ჩაფლავდა, და როდესაც იგი კარგავდა ბალანსს მეოთხე ჯერზე, ვიღაცა ახალგაზრდა ჭაბუკმა ვეღარ მოითმინა და შესძახა ისე ხმამაღლა, როგორც მას შეეძლო: „ჰარრის მიაკითხე, ჰარრი არის კაცი დაზღვევიდან“, შემდეგ ყველა თეატრში მყოფი ჩაიხოცა სიცილში. საწყალი აკრობატი გაშეშებული იდგა ამ სიცილის ფონზე და მერე კი შეუკურთხა აუდიენციას ესპანურად. მან არაფერი იცოდა ჩვენი ქალაქის ამ საკუთარი (კერძო) ხუმრობის შესახებ.

ეს მონაყოლი შეგიქმნით წარმოდგენას, თუ როგორი სახელი მოიხვეჭა ჰარრიმ თავისთვის, მაგრამ ნამდვილად სახალისო ამბები მის შესახებ არის ის, რომელიც ალბათ გადაგხდება მომავალში ჰარრისთან ერთად სამოთხეში ან ჯოჯოხეთში; ეს ამბები იქნება – მიწისძვრის დაზღვევის გაყიდვა, ასევე ავტომობილების და ტანსაცმლის ყიდვა იაფად. იგი იყო მსოფლიოს მძლეველი, იგი იყო განსხვავებული; ყველას უყვარდა ხუმრობა მასზე, მაგრამ იმავე ხალხს, მთელ ამ ქალაქს ენატრება იგი. და ჩვენს შორის არ არის ადამიანი, ვინც მას იცნობდა და ახლა არ ნატრობს, რომ ის იყოს კვლავ ჩვენს გვერდით. იგი იყო კაცი, რომელიც შემოირბენდა მთელს ქალაქს, საუბრობდა დიდ ბიზნესზე და ყველაფერს რომ ბდღვირს ადენდა, ის იყო ნამდვილი ამერიკელი შანსი ბიჭი (იღბალა).

2014  წ.

სიცილი

ავტორი: ვ. საროიანი

(ინგლისურიდან თარგმნა ზ. ბერაძემ)

„შენ გინდა რომ გამაცინო, არა?!“

იგი თავს გრძნობდა მარტოსულად და ავადმყოფურად ცარიელ საკლასო ოთახში, ყველა ბიჭი შინ მიდიოდა: დენ სიდი, ჯეიმს მისიპო, დიკ კორკორანი და სხვები. ყველა მათგანი გვერდულად მიუყვებოდა სამხრეთის რკინიგზის ლიანდაგებს; იცინოდნენ და თამაშობდნენ, ხოლო მის ვისიგს ეს გიჟური იდეა ცუდად ხდიდა.

„დიახ.“

ეს კუშტი ტუჩები, ეს თრთოლა-ცახცახი და ეს თვალები, როგორი პათეტიკური მელანქოლიაა.

„მაგრამ მე არ მინდა რომ გავიცინო.“

ეს გასაოცარი იყო. მთელი მსოფლიო, საგნები თავდაყირა დგებოდნენ, ბუნდოვანი იყო გზა, რომლითაც ისინი მოვიდნენ.

„სიცილი.“

ეს მზარდი დაძაბულობა, ელექტრულობა, ქალის გაშეშება, ნერვიული მოძრაობა მისი სხეულისა და მისი მკლავების, ის სიცივე, რასაც იგი ამჟღავნებდა და ავადმყოფობა მის სისხლში.

„მაგრამ რატომ?“

ყველაფერ რატომ ჩაიხლართა, ყველაფერი გახდა ულაზათო და მახინჯი, გონების წარმტაცი საგნები ხაფანგში გაეხვნენ, არავითარი გრძნობა, არავითარი გამოხატულება.

„როგორც სასჯელი.. შენ იცინოდი გაკვეთილზე, ახლა კი როგორც სასჯელი უნდა იცინო ერთი საათი, მხოლოდ მარტომ, შენთვის. იჩქარე, უკვე დახარჯული გაქვს ოთხი წუთი.“

ეს იყო ამაზრზენი, ეს ამბავი არ იყო საერთოდ სასაცილო, რომ დარჩენილიყავი სკოლის შემდეგ მარტო კლასში და თან ეთხოვათ შენთვის სიცილი. ამ აზრში არ იდო გრძნობა, რა საგანზე უნდა ეცინა მას? ბიჭუნას არ შეეძლო უკვე სიცილი, აქ ხდებოდა რაღაცა ისეთი, იმგვარი, ცოტა თავშესაქცევი, ცოტა პომპეზური და ცოტაც კომიკური. ეს არ იყო საკვირველი; გოგონას მანერის გამო. ხერხი რომლითაც ის უყურებდა ბიჭს ეს იყო სინაზე, ეს იყო საშიში. რა უნდოდა მას ამ ბიჭისგან, გარშემო ტრიალებდა სკოლის სურნელი, ნავთის სუნი იატაკზე, ცარცის მტვერი, მრავალი იდეების სურნელი, ბავშვები წასულიყვნენ, მარტოობა, მოწყენილობა სუფევდა.

„ბოდიში, რომ ვიცინოდი“ ყვავილივით მოიხარა დარცხვენილი ბიჭი და დამწუხრდა, იგი ნამდვილად არ იტყუებოდა, გულრწფელად წუხდა არა საკუთარ თავზე, არამედ გოგონაზე. ის იყო ახალგაზრდა გოგონა, დროებითი მასწავლებელი, რომელსაც ეტყობოდა სახეზე სევდა, ძალიან ძნელი იყო ამის მიზეზის გაგება, მას ეწვეოდა ეს სევდა ყოველ დილით და იგი მას სიცილით აქარწყლებდა. ეს იყო კომიკური, როცა რამეს ამბობდა იგი და ხერხი, რომლითაც ის ამბობდა ამას.. მიაშტერდებოდა ყველას. სასაცილო იყო მანერა, როგორაც ის მოძრაობდა. ბიჭს არ მოსვლია თავში საერთოდ სიცილის მსგავსი გრძნობა, მაგრამ მთელი მოულოდნელობით მან გაიცინა და მასწავლებელმა შეხედა მას. მანაც შეხედა მასწავლებელს სახეში  და ეს გაუგებარი ურთიერთობა ერთ წუთს გაგრძელდა, მალე რისხვა და სიძულვილი გამოიკვეთა გოგონას თვალებში. „შენ უნდა დარჩე აქ სკოლის შემდეგ.“ მიმართა მას. ბიჭს არ უნდოდა რომ გაეცინა, ეს უნებლიედ მოხდა, ახლა იგი წუხდა, შერცხვა კიდეც.

„შენ დროს კარგავ, დაიწყე სიცილი.“

იგი ზურგით დადგა მოსწავლეების ადგილისკენ, შლიდა რა სიტყვებს დაფაზე, ეს სიტყვები იყო: აფრიკა, კაირო, პირამიდები, სფინქსი, ნილოსი, აგრეთვე რიცხვები: 1865, 1914. თუმცა ეტყობოდა დაძაბულობა, იგი კვლავ საკლასო ოთახში იყო. ბიჭუნა და მასწავლებელი გვერდი-გვერდ იდგნენ, ორივე იზიარებდა ამ ფარულ სევდას, თუმცა არსებობდა განხეთქილება მათ შორის, რატომ?

ბიჭს უნდოდა ყოფილიყო მეგობრული მასთან, იმ დილიდანვე, როცა გოგონა პირველად შემოვიდა საკლასო ოთახში, ბიჭს უნდოდა მეგობრული ყოფილიყო მის მიმართ. ეს მაშინვე იგრძნობოდა, რა უადგილო იყო მისი ეს უცნაურობა, ეს შეუბრალებლობა. მაშ ასე, რატომ იცინოდა ეს ბიჭი? ყველაფერი რატომ ხდება მოჩვენებითი გზებით, რატომ უნდა ყოფილიყო ბიჭი ერთადერთი, ვინც ატკენდა გულს მასწავლებელს, როცა მას თავიდანვე უნდოდა ყოფილიყო მეგობრულად განწყობილი მის მიმართ?

„მე არ მინდა სიცილი.“

ეს იყო უპატივცემლობა, ამავე დროს სინანული და ცრემლების ღვრა, დარცხვენილი ქვითინი იგრძნობოდა მის ხმაში, რა უფლებით უნდა მოესპო მას მიამიტური აზრები საკუთარ თავში? მას არ ჰქონდა ჩაფიქრებული ყოფილიყო უგულო, რატომ არ უნდა შესძლებოდა მასწავლებელს ბიჭუნას გაგება? მან დაიწყო შეგნება და მიხვედრა საკუთარი უგულისყურობის, ყეყეჩობის, თავისი სურვილების სიჯიუტის. „მე არ გავიცინებ“ ბიჭი ფიქრობდა. „მას  შეუძლია დაურეკოს მისტერ კეისველს და დამასმინოს, მე არ გავიცინებ მეტად, ეს იყო შეცდომა; მე განზრახული მქონდა ტირილი, ან სხვა ნებისმიერი რამ, გარდა სიცილისა. შეიძლება გამშოლტონ კიდეც, ღმერთო ჩემო, ის მატკენს, მაგრამ არა ისე, როგორც მასწავლებელი, მე უკვე ვიგრძენი ეს როზგი ზურგს უკან, და უკვე ვიცი განსხვავება მათ შორის.“

კეთილი, დაე მათ გაშოლტონ ეს ბიჭუნა, რა მოუვა მერე? ტკენას იგრძნობს და მწვავე ტკივილები შეაწუხებს რამდენიმე დღის მანძილზე. ხსოვნაში დარჩება ეს, თუმცა დაე იყოს მსხვერპლი და თუნდაც ქვეშ მოიყოლონ, ბიჭი მეტს აღარ გაიცინებს.

ბიჭუნა თვალს არ აშორებდა მასწავლებელს, თუ როგორ ჯდებოდა იგი თავის ადგილას, ან როცა ოხრავდა და გამოიყურებოდა რა შემკრთალად და მიმტკნარებულად, და შებრალების ღიმილმა გადაჰკრა მას სახეზე ისევ და საშინელი შებრალების გრძნობა გაუჩნდა ქალის მიმართ. და რატომ აყენებდა ბიჭი მას ასე დიდ ტანჯვას ამ საწყალ შემცვლელ (დროებით) მასწავლებელს, რომელიც მას ნამდვილად მოსწონდა. აწვალებდა იგი არა მოხუც და შეუხედავ მასწავლებელს, არამედ ლამაზ პატარა გოგონას, რომელიც თავიდანვე შეშინებული იყო ბიჭის ამ საქციელით.

„გთხოვ, იცინე.“

რა დამამცირებელი ქცევები არ ბატონობდა მასზე ამჟამად და უბიძგებდა მას გაეცინა, როცა მას არც კი უნდოდა სიცილი. რა უნდა მოემოქმედა ამ ყმაწვილს ალალად, როგორ უნდა მოქცეულიყო ისე რომ ეს ყოფილიყო სწორი საქციელი. მხოლოდ საკუთარი ნებით, არა შემთხვევით, როგორც ყალბ ვითარებებში. და რას გულისხმობდა ეს მასწავლებელი; რა სიამოვნება შეეძლო მიეღო მას იმისგან, რომ ისმენდა სიცილს ბიჭუნასგან. რა სულელურია ეს სამყარო, რა უცნაურია ხალხის გრძნობები, რა გულჩათხრობილობაა, თითეული ადამიანი თავის ნაჭუჭში ჩაკეტილა. უნდათ ერთი რაღაც და ყოველთვის იღებენ სხვა რაღაცას, ყოველთვის უნდათ რომ გასცენ ერთი და ყოველთვის გასცემენ მეორეს. დავუშვათ, ის ასე მოიქცევა, ბიჭუნა აწი გაიცინებს არა თავისთვის, არამედ მისთვის (მასწავლებლისთვის). თუნდაც რომ ამან დააუძლუროს იგი, ის მაინც გაიცინებს. ბიჭს უნდოდა რომ სცოდნოდა სიმართლე, თუ რა ხდებოდა სინამდვილეში, ქალი არ აძლევდა მას საბაბს რომ გაეცინა, იგი თხოვდა მას, აიძულებდა რომ გაეცინა. ბიჭმა არ იცოდა როგორ გამოეწვია სიცილი საკუთარ თავში, მაგრამ მას უნდოდა გაეგო ამის შესახებ. იგი ფიქრობდა, ალბათ მე უნდა ვფიქრობდე სახალისო ისტორიებზე და ბიჭმა დაიწყო გახსენება ყველა სასაცილო ამბისა, რაც მას ოდესმე მოესმინა. მაგრამ ის იყო სასაცილო, რომ ვერ გაიხსენა ვერცერთი უბრალო ხუმრობა, მაშინ დაიწყო მოგონება სხვა სასაცილო რაღაცეების: თუ როგორ დადიოდა ენი გრინი, აჩუუ, ის საერთოდ არ იყო სასაცილო; არც ის იყო ახლა მისთვის სასაცილო, თუ როგორ ხუმრობით გამოჰყავდა ჰენრი მეიოს ჰაივატა {ჰაივატა – გმირია პოემისა „სიმღერები ჰაივატაზე“ (1855) რომელიც ეკუთვნის ამერიკელ პოეტს ლონგფელოუს} იგი რომ ამბობდა სტრიქონებს არასწორად ის არ იყო ახლა საერთოდ სასაცილო. მასწავლებელი კი აიძულებდა მას გაეცინა, სანამ ბიჭის სახე არ გახდა წითელი და სანამ ლამის არ შეწყვიტა სუნთქვა. ახლა ეს იყო უაზრო და უმოქმედო ხუმრობა: „დიდი ზღვის წყლიდან, დიდი ზღვის წყლიდან მოვიდა ის დიადი“ {არასწორი ციტირება სტროფისა პოემიდან „სიმღერები ჰაივატაზე.“} მაგრამ აჩუუ, ის არ იყო სასაცილო, მან ვერ გაიცინა ამაზე, ჰოი, წმინდა მოსევ. მაშინ მას უნდა გაეცინა რამე ძველ ხუმრობაზე, უნდა გამხდარიყო მსახიობი, ჰა,ჰა,ჰა... ღმერთო, ეს იყო ძნელი, ადრე ეს მისთვის უმარტივესი რამე იყო, ახლა კი რა ხდებოდა? მან ვერ გამოუშვა სულ პატარა ხითხითიც კი.

როგორღაც მან დაიწყო სიცილი. თავს გრძნობდა დარცხვენილად და ამაზრზენად. ბიჭს ეშინოდა ჩაეხედა მისთვის თვალებში, მან დახედა საათს და სიცილი განაგრძო და ის იყო უცნაური, რომ თხოვა ბიჭს ეცინა ერთი საათი, თან არაფერზე. აიძულა რა გაცინება, ისე რომ არ მიუცია ამის არანაირი მიზეზი, თუმცა იგი ამას იზამდა არა ერთი საათი, არამედ უფრო ნაკლები, იგი ეცდებოდა, ყველა შემთხვევაში ის გააკეთებდა მაინც რაღაცას. ყველაზე სახალისო რამ იყო მისი ხმა, მოჩვენებითობა მისი სიცილისა, ცოტა დროის გასვლის შემდეგ მისი ხმა უფრო დამაჯერებლად სასაცილო გახდა, ახლა იგი იცინოდა უფრო გულის სიღრმიდან, მთელი თავისი სუნთქვით, მთელი თავისი სისხლით, ახლა უკვე მას ეცინებოდა თავისი ადრინდელი სიცილის სიყალბეზე. ასე რომ, დარცხვენა (მორიდება) ნელ-ნელა უკან იხევდა, რადგან ეს სიცილი არ იყო უკვე მოჩვენებითი, არამედ გულრწფელი. ცარიელი საკლასო ოთახი სავსე იყო მისი სიცილით და ყველაფერი ჩანდა ჩინებულად, ყველაფერი იყო ბრწყინვალედ და ამასობაში ორი წუთიც გავიდა.

ბიჭმა დაიწყო ფიქრი ნამდვილად კომიკურ საგნებზე, ყველა სფეროში, ყველგან, მთელს ქალაქში.. აცინებდა ხალხი, რომელიც ქუჩაში მოძრაობდა, ისინი ცდილობდნენ დაეჭირათ სერიოზული (საქმიანი) სახე, მაგრამ ბიჭმა იცოდა რომ ისინი ვერ გააბრიყვებდნენ მას ამ საქციელით, მან იცოდა მათი ნამდვილი მნიშვნელობა. მან იცოდა ის მეთოდები, რომლითაც ისინი საუბრობდნენ დიდ ბიზნესზე, იცოდა მთელი ის პომპეზურობა და სიყალბე და ეს გვრიდა სიცილს. მასში ღიმილს იწვევდა აგრეთვე მქადაგებლობა პრესბიტერიანულ ეკლესიაში, სადაც მოჩვენებითი ხერხით ლოცულობდნენ ასე: „ჰოი ღმერთო, იყოს ნება შენი“ და როცა არავის სჯერა ამ მლოცველების. ბიჭს ასევე აცინებდა გახსენება მნიშვნელოვანი ხალხის, რომლებსაც ჰყავდათ დიდი ავტომობილები: კადილაკები, პაკარდები, რითაც დაშრიალებდნენ ზევით-ქვევით მთელს ქალაქში და თუკი ჰქონდათ მათ სადმე წასასვლელი ეს იქნებოდა უეჭველი საჯარო ბენდის კონცერტი, მთელი ეს ხალხი მათი გარემოცვით ბიჭს აძლევდა ნამდვილი სიცილის საბაბს.

აგრეთვე ხუმრობის საგნად მიაჩნდა შემდეგი შემთხვევები: დიდი ბიჭები რომ ჩაურბენდნენ სწრაფად გვერდზე დიდ გოგონებს ვნებების სიმხურვალის გამო და მანქანები, რომლებიც ზევით-ქვევით დაჰქროდნენ ქალაქის ქუჩებში სულ ორიოდე მგზავრით – ეს იყო სასაცილო, ამ მანქანებს დაჰყავდა ყოველთვის მოხუცი ქალბატონი და ულვაშიანი ბატონი, და ბიჭი იცინოდა ამეებზე, სანამ არ დაჰკარგა სუნთქვა და მისი სახე გახდა წითელი. და უცებ მთელი მორიდების გრძნობა გაქრა, იგი იცინოდა და უყურებდა მის ვისინგს. უცებ მან დაიბუხუნა: „შობის მადლმა“ ცრემლი ჩაუდგა თვალებში, „ღვთის გულისათვის“, იგი უკვე არ იცინოდა მასწავლებელზე, იგი იცინოდა იმ სულელებზე, ყველა იმ სულელურ საქციელზე, რომლებსაც ეს ხალხი ჩადიოდა ყოველდღიურად, ყველაფერ სიყალბეს, ეს იყო ამაზრზენი. მას ყოველთვის უნდოდა ნაღდი საქმეების კეთება, მაგრამ საქმე ყოველთვის საწინააღმდეგოდ  შებრუნდებოდა ხოლმე. მას უნდოდა, ცოდნოდა რატომ ხდებოდა ეს გოგონას თავს, უნდოდა შეეღწია მის შიგნით სამყაროში, იმ ნაწილში, რომელიც იყო საიდუმლო და ბიჭი იცინოდა მისი ხათრით; არა საკუთარი თავის სასარგებლოდ, არამედ მისთვის, იქით ის გოგო კრთებოდა, მისი თვალები იყო სველი და ცრემლები იღვრებოდა.. მისი სახე იყო აგონიაში, და ბიჭი კიდევ იცინოდა, რადგან მთელი წყენა, მწარე დარდი და იმედგაცრუება მის გულში იყო. და ბიჭი დასცინოდა ყველა იმ პათეტიკურ საგნებს, გავრცელებულს მთელს მსოფლიოში; იმ საგნებს და შემთხვევებს, რაზეც კარგი ხალხი ჩიოდა, ანუ მაწანწალა ძაღლებზე ქუჩაში, ქანცგაწყვეტილ ცხენებზე, გამათრახებულებზე, რომლებიც ბორძიკით დადიოდნენ. მორიდებულ ადამიანებზე, რომლებიც სულიერად გათელილი ჰყავდათ ჩასუქებულ და დაუნდობელ ხალხს, გულზვიადებსა და შიგნიდან დაბოღმილებს. მასში დარდს იწვევდა აგრეთვე პატარა მკვდარი ჩიტები, დაგდებული ტროტუარებზე, ყველგან გაუგებრობებს და უთანხმოებებს ჰქონდა ადგილი და ყველგან მუდმივი კონფლიქტები იყო გაჩაღებული: სისასტიკე, ისეთი შემთხვევები ხდებოდა, რაც ადამიანს ღვარძლიან არსებად აქცევდა, სიბილწე დაპატრონებოდა აქაურობას, ამიტომ ბრაზი ცვლიდა მის სულში ღიმილის გრძნობას და ცრემლები აწვებოდა ბიჭუნას თვალებზე. ორივე მათგანი აღმოჩნდა სრული მარტოობისა და დაბნეულობის პირისპირ ცარიელ საკლასო ოთახში. ორივეს უნდოდათ ცხოვრების ერთნაირი სიწმინდე და წესიერება, ორივე მათგანს უნდოდა სიმართლის გაზიარება ერთმანეთისთვის, მაგრამ რატომღაც ორივე მათგანი იყო გაუცხოებული, დისტანციური და მარტოსული.

მან გაიგონა, რომ გოგონა ტიროდა და ჩუმად ქვითინებდა, მაშინ ყველაფერი თავდაყირა დადგა და ბიჭიც ატირდა, იგი გულრწფელად და ნამდვილად ტიროდა, როგორც ბავშვი, თითქოს სინამდვილეში რაღაც მომხდარიყო, მან დამალა სახე თავის ხელებში, მისი გულ-მკერდი ჰაერისგან იბერებოდა და ბიჭი ფიქრობდა, რომ მას არ სურდა სიცოცხლე, თუკი სინამდვილეში ეს ასე იყო, როგორც ჩანდა, მაშინ მას ერჩივნა რომ მკვდარი ყოფილიყო.

ბიჭმა არ იცოდა თუ რამდენ ხანს ტიროდა და უცებ მისთვის ნათელი გახდა, რომ ის უკვე არც ტიროდა და არც იცინოდა და ეს ოთახი იყო ძალიან მყუდრო. რა სამარცხვინო იყო, რომ მას ეშინოდა თავის აწევის და მასწავლებლისათვის თვალებში შეხედვის. ეს იყო ამაზრზენი რამ.

„ბენ.“

მშვიდმა, გაწონასწორებულმა და საზეიმო ხმამ დაუძახა, მაგრამ როგორ შეეძლო მას შეეხედა მისთვის ისევ?

„ბენ.“

ბიჭმა თავი ასწია, მისი თვალები იყო გამომშრალი და სახე ჩანდა უფრო ნათელი და ლამაზი, ვიდრე ოდესმე, სხვა დროს.

„გეთაყვა, გაიმშრალე თვალები, გაქვთ ცხვირსახოცი?“

„დიახ.“

მან მოიშორა თვალებიდან სისველე და მოიხოცა ცხვირი, რა უბედურება ტრიალებდა ამ მიწაზე, როგორი უფერული იყო ყველაფერი.

„რამდენი წლისა ხარ შენ, ბენ?“

„ათის.“

„რას აპირებ რომ გააკეთო? მე ვგულისხმობ  ––“

„არ ვიცი.“

„მამა შენი?“

„იგი თერძია.“

„მოგწონს აქაურობა?“

„ვფიქრობ რომ კი!“

„გყავს თუ არა ძმები, დები?“

„სამი ძმა, ორი და.“

„გიფიქრია ოდესმე წასულიყავი სხვაგან, სხვა ქალაქებში?“

ის იყო გასაოცარი, რომ ბიჭუნას ესაუბრებოდა როგორც ზრდასრულ პიროვნებას, იგებდა რა მის საიდუმლოს.

„დიახ.“

„სად?“

„ნიუ იორკში, ვგონებ, ან ძველ ქვეყანაში, შესაძლოა.“

„ძველი ქვეყანა?“

„მილანი. მამაჩემის ქალაქი.“

„ოჰ.“

მას უნდოდა ეკითხა გოგონასათვის მის შესახებ, სად იყო ნამყოფი, სად აპირებდა წასვლას, ბიჭს უნდოდა ყოფილიყო ზრდასრული, მაგრამ ის შეშინებული იყო. გოგონა შევიდა ტანსაცმლის გასახდელ ოთახში და გამოიტანა თავისი პალტო, ქუდი და საფულე და დაიწყო პალტოს ჩაცმა.

„მე არ ვიქნები აქ ხვალ, მის შორბი დაბრუნდება ისევ, მე კი მივდივარ აქედან.“

ბიჭმა ძალიან მოიწყინა, მაგრამ მას არც კი უფიქრია რამის თქმა. გოგონამ მაგრად მოიჭირა ქამარი პალტოზე და დაიხურა თავზე ქუდი, იღიმებოდა. ღმერთმანი, ეს რა ქვეყანაა, პირველად მან ბიჭი გააცინა, შემდეგ ცრემლები მოჰგვარა და ახლა კიდევ ეს. გოგონას სიტყვებმა ბიჭუნას ძალიან მარტოსულად აგრძნობინა თავი. სად უნდა წასულიყო ეს გოგონა? ნუთუ ნახავდა მას ბიჭი ოდესმე კიდევ?

„აწი შენ შეგიძლია წახვიდე, ბენ.“

ამ დროს ბიჭი უყურებდა მას და აღარ უნდოდა წასვლა, იქვე სურდა დაჯდომა და მისთვის ყურება. ბიჭი ნელა ადგა და შევიდა გასახდელ ოთახში თავისი ქუდის გამოსატანად. კარისაკენ მიდიოდა და თავს გრძნობდა ცუდად მარტოსულობისაგან. უცებ მოაბრუნა თავი, რომ შეეხედა მისთვის ბოლოჯერ.

„ნახვამდის, მის ვისიგ.“

„ნახვამდის, ბენ.“

მერე კი ბიჭი გაიქცა და გაიარა სკოლის ბილიკებს შორის, შემცვლელი მასწავლებელი იდგა სკოლის ეზოში და თვალს აყოლებდა ბიჭს. ბიჭუნამ არ იცოდა რა ეფიქრა, მაგრამ მან იცოდა რომ თავს გრძნობდა ძალიან მოწყენილად და ეშინოდა რომ უკან მოეხედა და დაენახა, თუ გოგონა როგორ უყურებდა მას, იგი ფიქრობდა, თუ მე ავჩქარდები შესაძლოა დავეწიო დენ სიდს, დიკ კორკორანს და სხვა ბიჭებს. შესაძლოა თავის დროზე მივიდე და ვნახო თუ როგორ ტოვებს სატვირთო მატარებელი ქალაქს. ცხადია, ვერავინ გაიგებს, არანაირად. ვერავინ ვერასდროს გაიგებს რა მოხდა, ვერავინ გაიგებს თუ როგორ იცინოდა და მერე როგორ ტიროდა იგი.

ის მთელი გზა გარბოდა წყნარი ოკეანის სამხრეთული რკინიგზის ლიანდაგებისკენ, ყველა ბიჭი უკვე თვალს მიფარებოდა და მატარებელიც უკვე გასულიყო და ბიჭი დაჯდა ევკალიპტის ხეების ქვეშ. მთელი მსოფლიო უწესრიგობაში იყო გადავარდნილი.

შემდეგ მან დაიწყო ტირილი კიდევ ერთხელ.

2014 წ.